Putin bị cáo buộc liên quan đến cái chết của một nghệ sĩ đối lập

 

Tờ OhMyMag của Anh Quốc cho biết, người sáng lập một nhóm nhạc điện tử/pop nổi tiếng của Nga sau khi phát hành một bài hát chỉ trích cuộc sống tham nhũng xa hoa của Tổng thống Nga Vladimir Putin, đã được tìm thấy chết một cách kỳ lạ.

Nhạc sĩ Dima Nova, tên thật là Dmitry Svirgunov, là người sáng lập nhóm Cream Soda nổi tiếng của Nga, đặc biệt gần đây lại bùng phát với bài hát 'Aqua Disco' mang nội dung chỉ trích dinh thự xa hoa của Putin, mà báo chí vạch trần, được đánh giá là đến 1,3 tỷ đô la.  Bài hát đã trở thành phản kháng ca trong các cuộc biểu tình ở Nga, đặc biệt là các cuộc biểu tình chống chiến tranh xâm lược Ukraine. Sức hút của bài hát này với giới trẻ Nga đã khiến các cuộc biểu tình được mệnh danh là điểm tụ hội 'Các bữa tiệc vũ trường dưới nước', nhại từ tựa bài hát.

Hồi đầu năm 2021, nhà lãnh đạo phe đối lập Nga Alexei Navalny đã cho tiến hành điều tra về của cải chìm nổi của Putin, trong đó phát hiện ra các chi tiết về 'cung điện của Putin', được che đậy trong một khu vực bí ẩn, có tên gọi là akvadiskoteka (sàn nhảy dưới nước). Câu chuyện này là nguyên nhân khiến bài 'Aqua Disco' ra đời.

Lời bài hát có đoạn:

"Bạn đang mời tôi đi xem phim và uống vài ly. Mời tôi hít khói shisha, nằm thư giãn trên chăn, ngắm hoàng hôn từ mái hiên bằng đá cẩm thạch của bạn. Bạn chỉ không hiểu đó là trò rất cũ".

Vào năm 2017, nhóm Cream Soda đã phát hành một bài hát có tên 'Volga', trong đó lời bài hát viết rằng 'tôi đi xuống' dòng sông nơi, nơi tôi sẽ chết đuối. Khi đôi môi mùa xuân bị cầm tù, tôi sẽ chết đuối / Tôi sẽ chìm cùng với bạn".

Điều kỳ lạ là cái chết của nghệ sĩ Dima Nova đã diễn ra ở sông Volga, tương tự như lời bài hát của anh. Người ta tìm thấy thi thể của Nova vào tối Chủ nhật ngày 19 Tháng Ba. Nova được giả định là đang băng qua sông ở vùng Yaroslavl, phía đông bắc Moscow, sau đó tự rơi xuống băng mà không rõ nguyên do. Tường thuật của trang web tin tức Nga People Talk, Dima Nova đi cùng với anh trai và một số người bạn, một trong số họ cũng đã qua đời.

Nhóm Cream Soda sau đó đã thông báo về cái chết của ca sĩ Nova trên Instagram vào thứ Hai ngày 19 tháng Ba. Họ nói rằng: "Chúng tôi đã có một bi kịch đêm qua. Dima Nova của chúng tôi, cùng với những người bạn, đang đi dọc sông Volga và bị ngã dưới lớp băng. Bộ Tình trạng khẩn cấp (The Ministry of Emergency Situations) vẫn đang tìm kiếm anh trai Roma và bạn của anh ấy, Gosha Kiselev. Aristarchus, những người bạn của được cho là đã rơi xuống dưới lớp băng, không thể cứu được".

Tuy nhiên, nhiều nhà bình luận thời sự ở Nga nói họ đã qua quen thuộc với những cái chết vô cớ của những người bất đồng chính kiến với Putin. Cái chết của ca sĩ Nova là trường hợp mới nhất trong một loạt người Nga qua đời kể từ khi Nga xâm lược Ukraine vào tháng 2 năm 2022. Hiện Putin bị cáo buộc phải chịu trách nhiệm cho hơn 40 trường hợp đột  tử như vậy.

Điều dễ hiểu, bởi nhóm Cream Soda đã trở thành biểu tượng của phong trào phản chiến khi diễn viên hài Alexander Gudkov sử dụng một trong những bài hát của họ để giễu cợt Putin về chuyện bí mật dựng dinh thự sang trọng trị giá 1,3 tỷ đô la gần Gelendzhik trên bờ biển phía nam Biển Đen của Nga bằng tiền tham nhũng. Bản video này trên youtube có hơn 8 triệu người xem.

Konstantin Sidorkov, trưởng ban nhạc viết lời ai điếu trên Instagram, mỉa mai rằng "Một nhạc sĩ và nhà thiết kế vô cùng tài năng đang mang đầy những kế hoạch cho tương lai, chân thành và tốt bụng, với một trái tim rộng lớn. Các bạn của tôi ơi, nhớ gìn mạng sống của mình. Cuộc sống giờ đây cũng mong manh không khác gì mặt băng".

https://www.ohmymag.co.uk/news/russian-musician-who-criticised-vladimir-putin-found-dead-in-the-most-bizarre-circumstances_art16955.html?utm_source=smartnews&utm_medium=syndication&utm_campaign=ohmymag

https://www.themoscowtimes.com/2021/01/25/inside-akvadiskoteka-the-viral-russian-protest-anthem-inspired-by-putins-palace-a72718

https://www.newsweek.com/russia-cream-soda-drowning-vladimir-putin-palace-volga-1789145

https://www.ohmymag.co.uk/news/vladimir-putin-accused-of-being-behind-the-mysterious-deaths-of-39-russian-elites_art16855.html

 

 

Xôn xao chuyện linh mục được thụ phong ở Vinh từng là người của ông Vũ Nhôm

Đầu Tháng Hai 2023, giới Công giáo thạo tin trên các trang mạng tiếng Việt hết sức bất ngờ trước hình ảnh tiết lộ một vị linh mục Việt Nam được Giáo phận Maasin, Giáo hội Phi Luật Tân phong chức, tại Nhà thờ Chánh toà Maasin. Lễ thụ phong cho thấy sự kiện diễn ra hôm 7 Tháng Mười Hai 2022.

Thoạt đầu, chuyện tưởng chừng là niềm vui, nhưng sau đó là những điều nghi hoặc ập tới, bởi vị linh mục được thụ phong có tên là Hồ Hữu Hòa, không ai khác hơn là ông thầy phong thủy trong vụ án của Phan Văn Anh Vũ ở Đà Nẵng. Trong vụ án gây nhiều xôn xao, kết thúc vào năm 2021, Hồ Hữu Hòa là người được trả tự do ngay tại tòa vì “thành khẩn khai báo” mọi chuyện hối lộ giữa Phan Văn Anh Vũ – tự Vũ Nhôm (Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Xây dựng Bắc Nam 79) và Nguyễn Duy Linh (Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Tình báo, Bộ Công an), khiến một người chịu 14 năm tù và một người chịu 30 năm tù.

  

Được biết chuyện ông Hồ Hữu Hòa đột nhiên học hết kinh sách làm linh mục chỉ trong một năm, và sau đó, được thư từ Giáo phận Vinh, gửi sang Phi Luật Tân để nhận lễ chịu chức khiến ai nấy đều bất ngờ. Ngay sau khi có lời bàn tán, video lễ thụ phong của ông Hòa bị gỡ khỏi Facebook của Giáo phận Maasin, nhưng các hình ảnh rải rác được giáo dân tập hợp, cho thấy vào mùng 5 Tết, thánh lễ Tạ Ơn Mừng Hồng Ân Vĩnh Khấn Nữ Đan Sĩ: Maria Augustino Nguyễn Thị Nga của Giáo xứ Tân Lộc, ông Hồ Hữu Hoà ngồi hàng đầu cùng các linh mục đồng tế khác.

  

Linh mục Đinh Hữu Thoại có viết trên trang của mình điều nghi vấn của ông về Hồ Hữu Hòa, là việc thụ chức linh mục bất thường này, đã “lọt qua mắt của hàng ngàn giáo dân và các Linh mục Gp Vinh mà không gặp trở ngại nào, là do trước đó không có rao phong chức như thông lệ Giáo luật yêu cầu (GL 1043 và 1051)”.

  

Hiện Giáo phận Vinh chưa có tiếng nói nào về những phát hiện này. Thậm chí ngay cả Giám mục là Anphong Nguyễn Hữu Long, người giới thiệu cho Hồ Hữu Hòa chịu chức ở Phi Luật Tân – cũng im lặng. Cuộc trò chuyện ngắn sau đây với linh mục Đặng Hữu Nam có thể hé lộ đôi điều về sự kiện này.

  

*** Chào cha Đặng Hữu Nam, trường hợp đào tạo nhanh, thụ chức nhanh của linh mục Hồ Hữu Hòa, đang được nhiều người bàn tán, đặc biệt khi ông ta được đồn đoán là một người có dính líu đến giới an ninh ở Đà Nẵng…

  

- Chuyện này có đủ bất thường và bình thường, nhưng nếu nhìn theo nhãn quan của Công giáo với giáo luật thì nó cũng có bất thường. Nếu xét về các quy chuẩn để được làm linh mục, giáo luật bắt đầu từ điều 1008, thì việc phong chức linh mục cho Hồ Hữu Hòa chưa phù hợp với các điều khoản của giáo luật, thì đó là một điều nghịch thường. Nhưng ngược lại, điều bình thường là Giám mục cũng có quyền phong chức cho bất cứ ai, mà không cần căn cứ vào điều khoản nào.

 

Trên thực tế, với niềm tin và phụng sự thì không thể có định kiến. Người ta có câu “Mỗi thánh nhân đều có một quá khứ, mỗi kẻ tội đồ đều có một tương lai”. Biết đâu từ sai lầm trong quá khứ, con người lại muốn phục thiện và làm điều tốt đẹp từ ơn Cải hoán của Chúa thì sao? Lịch sử Công giáo có nhiều trường hợp như vậy. Thánh Alfonso tạo dựng Dòng Chúa Cứu Thế chẳng hạn, ngài cũng đầy những lỗi lầm trước khi đến với Chúa. Nên nếu nói về trường hợp của linh mục Hồ Hữu Hòa, tôi nhìn từ cả hai chiều thì thấy, có những điều bất thường không hợp với giáo luật, và có những điều bình thường từ sự tự nhiên, nếu như đó là Chúa chọn con người.

  

*** Dường như câu chuyện về linh mục Hồ Hữu Hòa thật ra đã có lời bàn từ hơn năm trước, khi có ý kiến cho rằng đã thấy ông Hòa khi ấy đang học linh mục ở Sài Gòn. Và dường như Cha cũng có đã có lần lên tiếng về chuyện này?

  

- Câu chuyện lúc đó là tôi yêu cầu đính chính về thông tin ông Hồ Hữu Hòa đang đi học linh mục ở Học viện Đa Minh và Học viện Franxicô ở Sài Gòn. Tôi còn nhớ là ông Thái Văn Đường có đưa tin về chuyện ông Hòa được một dòng gửi đi học, nhưng chính xác là ông Hòa được một vị giám mục giới thiệu đi học, và học với tư cách cá nhân, không thuộc dòng nào cả. Nên nói ông được một dòng tu nào, hay nói Giáo phận Vinh gửi đi là không chính xác. Vì như vậy là như xin vào học để hiểu biết, chứ không phải là thành viên của Giáo hội Việt Nam được gửi đi đào tạo để làm linh mục.

 

Nên nhớ rằng học vấn của Giáo hội được nhiều người bên ngoài nghiên cứu, xin theo học, và có cả những quan chức Ban Tuyên giáo hoặc sĩ quan an ninh tôn giáo xin học để tìm hiểu. Nên cần nói rõ ở đây để tránh hiểu lầm.

 

Nói tóm lại, linh mục Hồ Hữu Hòa chưa bao giờ là chủng sinh, chưa bao giờ là ứng viên được chọn để đào tạo chính thức của Giáo phận Vinh. Ông cũng chưa bao giờ tham gia một dòng tu nào để được gọi là tu sĩ.

  

*** Nhưng hiện nay, thời gian gọi là tu học để làm linh mục rất ngắn – chỉ có khoảng một năm – của linh mục Hồ Hữu Hòa đang được bàn tán rất nhiều. Liệu ông ta có những dấu hiệu xuất sắc bất ngờ của một người học đạo và được ai đó trong Giáo phận Vinh làm chứng, đặc cách gửi đi cho thụ chức ở Phi Luật Tân?

  

- Đó cũng là một trong những ý kiến giáo dân xôn xao, vì tính trong thời gian được trả tại tòa vụ ông Phan Văn Anh Vũ, thì ông Hồ Hữu Hòa được học và thụ phong rất nhanh. Khi sự việc xảy ra, tôi có vào trang mạng của Giáo phận Maasin, Giáo hội Phi Luật Tân thì tìm thấy thông tin người giới thiệu, đưa ông Hồ Hữu Hòa đi thụ chức linh mục là Giám mục An Phong Nguyễn Hữu Long. Ngài Giám Mục viết ủy nhiệm thư sang Giáo phận Maasin để cho ông Hồ Hữu Hòa được nhận lễ thụ phong linh mục. Ngài Giám mục còn ủy nhiệm cho linh mục Giêrađô Nguyễn Nam Việt sang Phi Luật Tân cùng ông Hồ Hữu Hòa để giúp trả lời những chất vấn của Giáo phận Maasin về lễ nghi và ứng viên Hồ Hữu Hòa.

  

*** Thưa Cha, về mặt nghi lễ của Công giáo, thì việc làm lễ thụ phong linh mục ở Phi Luật Tân có khác biệt gì với ở Giáo phận Vinh? Và vì sao phải đưa đến tận Phi Luật Tân để làm lễ?

  

- Theo Giáo luật, nếu là linh mục của Giáo phận thì phải làm lễ tại Giáo phận, vì đây là một việc rất hệ trọng. Nhưng vì hoàn cảnh tu học và vấn đề địa lý, đôi khi việc ủy nhiệm cho một giáo phận nào đó phong chức cũng không phải là ngoại lệ.

 

Nhưng trong sự kiện của linh mục Hồ Hữu Hòa thì nó có những vấn đề bất thường: Bởi ông Hòa không tu học ở Phi Luật Tân, mà được đưa từ Việt Nam sang đó để thụ chức. Có những bình luận suy đoán rằng ông Hòa được đưa sang đó để nhận chức linh mục, nhằm tránh những sự điều tiếng về chuyện trở thành linh mục quá nhanh của ông.

  

*** Với những điều mô tả, như vậy thì rốt cuộc bây giờ linh mục Hồ Hữu Hòa thuộc giáo phận nào, thưa Cha?

  

- Lúc này thì có thể xác định rằng linh mục Hồ Hữu Hòa là người của Giáo phận Vinh, vì đã có sự tiến cử của Giám mục Giáo phận. Chỉ có điều là việc thụ phong linh mục này không nhiều người biết. Từ sau Tết Nguyên Đán, sự có mặt của linh mục Hồ Hữu Hòa ở một số thánh lễ khiến giáo dân, tu sĩ bàn tán. Chính thức thì về sau này, linh mục Hồ Hữu Hòa có được đưa đi làm việc ở đâu hay như thế nào, thì cũng tùy thuộc vào ngài Giám mục An Phong Nguyễn Hữu Long.

  

*** Dạ xin được hỏi Cha một câu hỏi cuối. Trong ý niệm mà Cha trình bày rất thú vị, là Thiên Chúa có thể vẽ một đường thẳng trên một đường cong để tìm thấy và hoán cải tính cách con người. Vậy thì trong bối cảnh của thế giới ngày càng hỗn loạn hôm nay, tín ngưỡng bị thao túng, những đứa con của Thiên Chúa không dễ tìm được người chỉ có Chúa trong tim – có hay không những người sẵn sàng vẽ những đường cong trên những đường thẳng, để làm những công việc của mình?

  

- Trong lịch sử tồn tại của Công giáo, việc con người vẽ những đường cong trên những đường thẳng của Thiên Chúa là đã xảy ra rồi.

 

Trong nhãn quan của cá nhân tôi, không nhắm riêng vào ai, chuyện gì, thì chuyện vẽ những đường cong – như là một cách bách hại, tôi đã thấy. Chẳng hạn như ở Trung Quốc, tôn giáo bị coi như là một thế lực đối đầu và cần phải bị tiêu diệt. Thế giới hôm nay không còn tiện cho việc giết chóc nữa, nên có rất nhiều thủ thuật trong việc biến tôn giáo trở thành công cụ cho thế quyền. Tinh vi hơn, tôn giáo hôm nay bị làm cho tha hóa. Quyền lực duy vật làm xói mòn niềm tin vào Thiên Chúa. Tha hóa sẽ biến các hình thức nghi lễ ngày càng nhịp nhàng hơn nhưng trống rỗng tâm linh. Tha hóa sẽ biến các vị chức sắc, lãnh đạo xa rời với các tiêu chuẩn của lời nguyện phục vụ Thiên Chúa. Và cuối cùng khi tín đồ nhìn thấy những điều đó, họ chán nản và từ bỏ. Cứ nhìn vào Trung Quốc sẽ thấy rõ: Các vị lãnh đạo bị khống chế và chỉ còn biết làm theo ý chính quyền.

  

Dạ xin cám ơn Cha cho cuộc trò chuyện

Quà tặng 2023: Giai phẩm điện tử xuân Quý mão

Chỉ còn ít ngày nữa, ngày xuân sẽ ghé lại, rồi đi. Giữ lại chút không khí xuân là rượu, trà, bánh, mứt... nhưng vẫn đẹp hơn nữa, là những câu chuyện xuân để người ta ôn lại mọi điều, nhớ những điều đẹp nhất đã qua trong đời mình, chiêm nghiệm cho đời sắp tới.

  Lúc này thì các Giai phẩm Xuân mọi nơi đã ra mắt. Tờ báo tiếng Việt ở phương xa cũng có giai phẩm của mình, với lối trình bày và chuyện trò như một sự nối dài và kế thừa của Giai phẩm Xuân của phong cách Nam Việt Nam, nhiều thập niên trước. Ấn phẩm không thể vượt ngàn dặm về tận tay mỗi người, nhưng bản PDF tóm tắt này (chỉ 10 bài trong số hơn 50 bài của ấn bản chính) được xem như món sớm, quà tặng quý độc giả và những người muốn tìm thấy một dòng chảy khác về văn hóa, so với những gì chung quanh mình, có thể tải về để đọc vui qua 3 ngày Tết. Quý vị có thể tải về ở http://bitly.ws/yEmj Xin xem đây là món quà nhỏ để cùng chia sẻ niềm vui, ký ức và chuyện đời xuân, trân trọng gửi đến quý vị. ------------- Do có nơi bị tường lửa, các anh chị có thể phải dùng vpn mới đến được, chẳng hạn ở đây https://m5.gs/NXNaWH (Android) hoặc https://m5.gs/c01KZ2 (IOS). Ở Máy tính Windows thì tải về https://ultrasurf.us/ Nếu không tiện tải về, các anh chị có thể gửi yêu cầu qua email bientap@saigonnhonews.com để nhận trực tiếp riêng vào mailbox, cũng như các bản PDF định kỳ, từ nay về sau.

Văn hóa Việt trong cơn tai biến hôm nay

Văn hóa biểu hiện của xã hội Việt Nam hôm nay, trong câu chuyện bé 10 tuổi mắc nạn, có những điều không khỏi làm đau đớn hơn cả cái chết. Đau đớn, mà không còn ngạc nhiên gì.

Loại ngôn luận bảo vệ "lý do hiển nhiên", thì mắng cha mẹ đứa nhỏ, thậm chí mắng cả đứa nhỏ với sai lầm của mình, thì tự chịu, thậm chí sai lầm còn gây ra tai họa cho người khác.

Loại lý lẽ khôn lỏi và hiển nhiên như sói lang đó, hoàn toàn cố ý không biết thực tế về các quy chuẩn an toàn xây dựng là gì, và cũng không cần biết những đứa trẻ nghèo lang thang vào đó để thu lượm sắt vụn, kiếm tiền trang trải việc học là những câu chuyện hoàn toàn hiển nhiên là đủ lý do của một đất nước đang vòi tiền từng đứa trẻ trong việc được ngồi vào ghế nhà trường.

Việc nhà nước đem hàng trăm người đến hiện trường không khác một cuộc phô diễn tinh thần đạo đức, mà thiếu một nhóm thảo luận kế hoạch giải cứu khoa học chuyên nghiệp ngay từ đầu, phải mất gần 40 tiếng đồng hồ mới hốt hoảng khẩn báo lên cấp trên, kêu gọi các nguồn lực giúp đỡ thì quá khó hiểu.

Phải gần 3 ngày, phía công binh mới được lệnh tham gia. Nhưng chức năng của công binh cũng không phải là lực lượng cứu hộ. Phía công binh đã từng thất bại vì thiếu thốn các khí cụ cứu hộ trong vụ tìm kiếm 12 thi thể binh lính bị sạt lở ở thủy điện Rào Trăng 3. Có tất cả bảy cuộc tìm kiếm kéo dài từ năm 2020 đến năm 2021 vẫn không tìm được thi thể đồng đội.

Ngôn luận dễ thấy khác, là những lời khiêu khích những người quan tâm đến sự kiện, mắng mỏ họ là "anh hùng bàn phím", hoặc nhận định đây là một sự kiện đặc biệt khó, hoàn toàn không đơn giản, thậm chí các nhóm cứu hộ của thế giới cũng khó mà có thể cứu được.

Khó, là bởi Việt Nam không coi trọng các sự kiện cứu hộ khác trên thế giới đã trải qua. Kiến thức khoa học về cứu hộ chủ yếu của Việt Nam hàng năm chỉ là các đợt đất nước bị bão lụt, ngoài ra không có những sự kiện đáng quan tâm khác để nỗ lực và duy trì một lực lượng chuyên nghiệp, luôn nâng cấp như vậy.

Khó và tận lực từ đầu với mọi sự tiên liệu và chuẩn bị, khác với cái khó của sự bất lực và thiếu khả năng huấn bị.

Vài ngày trôi qua, mà người ta không thấy chuyên gia y tế nào phỏng đoán về tình trạng thương tật, duy trì sự sống của đứa bé ở môi trường như vậy. Cũng không thấy các cơ quan gọi là cứu hộ có đủ các thiết bị như camera thăm dò ở độ sâu, máy đo thân nhiệt, hay tối thiểu là một ban tâm lý có kết nối truyền thanh để cha mẹ hay nhân viên tâm lý duy trì trò chuyện và giữ tinh thần cho đứa trẻ... rất nhiều thứ không có.

Đây quả là một ca khó, không dễ như những lời bàn. Nhưng khó, là bởi chương trình cứu nạn quốc gia có vẻ hoàn toàn bất ngờ vì chạm vào một vấn đề chưa được cập nhật, và không được chuẩn bị các phương tiện cứu hộ tiên tiến của thế giới. Ngay cả những vụ hỏa hoạn trong nước, biết bao nhiêu lời ca thán vì thiếu xe có thang cao để xịt nước hoặc trực thăng chữa cháy, vẫn chưa được đáp ứng.

Hãy tưởng tượng, người lọt ống không phải là đứa bé mà là một quan chức cấp cao thì sao? Chắc chắn ban cứu hộ khẩn cấp sẽ được thành lập, thậm chí sẽ có những chuyên gia ở Thái Lan chẳng hạn, sẽ được mời đến để phác thảo một kế hoạch cứu hộ.

Ngôn luận tệ hơn, là từ báo chí, trong những ngày này đã bắt đầu đăng những câu chuyện về việc cứu hộ cả trăm giờ ở nước ngoài, như một cách để xoa dịu dư luận. Báo chí như được chuẩn bị những bài viết về sự thương tiếc, nếu điều xấu đến nhất sẽ phải đến, và ca ngợi nỗ lực và tấm lòng những người cứu hộ.

Chỉ còn biết cầu cho con được bình an, với những điều tệ và không may như vậy, trên đất nước này.

 

Sát thủ thầm lặng của năm 2022: Mạng xã hội

 

Tranh của Tomowwaka

Tờ Wired để lại một nhận định không thiện cảm của năm 2022 về các trào lưu thông tin và ứng xử, mà con người khi đối diện sẽ ngày càng dễ bị tổn thương hơn. Tham gia mạng xã hội không kềm chế, như việc liên tục đăng nội dung của mình lên mạng xã hội có thể làm xói mòn quyền riêng tư của bạn—và ý thức về bản thân.

Năm 2022 đánh dấu số lượng tham gia internet, và chủ yếu là các mạng xã hội, lên đến 5 tỷ người toàn cầu, tổng kết từ Statista cho biết. Xã hội ảo ngày càng lớn, và quyền lực hay thao túng quyền lực cũng ngày càng phức tạp.

Mạng xã hội thay thế các giao tiếp bên ngoài đời thường nhiều hơn cách đây 20 năm. Khi bạn trực tuyến, có nghĩa là phải thường xuyên tiếp xúc với nhũng người không rõ danh tính. Mặc dù điều này có vẻ bình thường, nhưng đó là sự đổi thay bất thường, chưa từng gặp phải với các định danh, tạm gọi là mang tư cách là con người.

Khi bạn đăng một ý kiến trên Twitter chẳng hạn, những người mà bạn chưa từng gặp bao giờ phản hồi bằng những suy nghĩ trái chiều và lời chỉ trích – thậm chí rất nặng nề vô cớ của họ. Mọi người đang xem bức ảnh selfie mới nhất trên Instagram của bạn, thật ra họ đang bước vào không gian riêng của bạn. Bị quá nhiều người quan sát có các tác động tâm lý đáng kể. Tất nhiên, tạm gác những yếu tố gọi là tích cực lại, chẳng hạn, trong thời kỳ cao điểm của đại dịch khi đó là cách mà chúng ta cảm giác ở gần những người thân yêu của mình. Tuy nhiên, các chuyên gia tâm lý cho biết có nhiều nhược điểm trong chuyện giới thiệu bản thân trên mạng xã hội, và những nhược điểm này có thể phức tạp và dai dẳng hơn chúng ta tưởng.

Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng mức độ sử dụng mạng xã hội cao có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc các triệu chứng lo âu và trầm cảm. Gần đây đã có những bằng chứng đáng kể về mối liên hệ giữa sức khỏe tâm thần và thói quen trực tuyến của các netizen.

Hơn nữa, nhiều nhà tâm lý học tin rằng mọi người có thể đang phải đối mặt với những tác động tâm lý lan tỏa nhưng không phải lúc nào cũng rõ ràng. Larry Rosen, giáo sư danh dự về Tâm lý học tại Đại học Bang California, Dominguez Hills, cho biết: “Những gì chúng tôi nhận thấy là mọi người đang dành nhiều thời gian hơn cho màn hình, so với trước đây, hoặc so với mức suy nghĩ gọi là tự kiểm soát của họ. Nó đã trở thành như một loại bệnh dịch tinh thần”.

Rosen đã nghiên cứu các tác động tâm lý của công nghệ từ năm 1984, và ông ghi nhận về mọi thứ bị coi là “mất kiểm soát” của con người. Rosen nhận được hàng tá báo cáo mỗi ngày về các trường hợp tự phát hiện rằng người dùng mạng xã hội cảm thấy không thể thoát khỏi cuộc sống trực tuyến của mình. Rosen nói: “Ngay cả khi bạn không ở trên màn hình, màn hình vẫn lởn vởn ở trong đầu bạn”.

Giá trị của quyền riêng tư cho chúng ta không gian để hoạt động mà không bị phán xét. Nhưng khi chúng ta sử dụng mạng xã hội, thường có rất nhiều người lạ xem nội dung của chúng ta, thích, bình luận và chia sẻ nội dung đó với cộng đồng của họ. Bất cứ khi nào bạn đăng một cái gì đó trực tuyến, từ đó bạn đã tiết lộ một phần con người của bạn, nhưng vào năm 2022, ít ai lường được mình sẽ được tiếp nhận như thế nào trong thế giới ảo. Fallon Goodman, trợ lý giáo sư Tâm lý học tại Đại học George Washington, còn cho biết về một hội chứng của việc lo âu không biết mình đang tạo ấn tượng gì với bài đăng mới nhất trên mạng, có thể gây ra căng thẳng và trầm cảm.

“Khi bạn đăng một bức ảnh, dữ liệu thực sự duy nhất bạn nhận ngược lại là lượt thích và bình luận của mọi người”, Goodman nói, “và bạn phải đối diện những phản xét của người khác về mình theo những cảm quan may rủi. Và điều đó tác động vào tâm lý bình ổn của bạn”.

Anna Lembke, giáo sư Khoa học về Tâm thần và Hành vi tại Đại học Stanford, cho biết chúng ta dần tự xây dựng danh tính của mình, thông qua cách đám đông nhìn nhận. Và chúng ta dần sống giả tạo hoặc đa nhân cách với đời thường và trên mạng xã hội. “Danh tính ảo này là một thành phần của tất cả các tương tác trực tuyến mà chúng tôi có. Đó là một danh tính rất dễ bị tổn thương vì nó chỉ phục vụ việc tồn tại trong không gian mạng. Theo một cách kỳ lạ, bạn không có quyền kiểm soát nó, mà phải chuyển động theo xu hướng ghét hay thích của mạng xã hội” Lembke nói. “buồn thay, bạn cũng sẽ rất dễ bị lộ”.

Vì không có khả năng tìm hiểu xem “phẩm giá trực tuyến” của mình đang lan truyền như thế nào trên thế giới ảo, người dùng mạng xã hộidễ trở nên gay gắt phản ứng hoặc bỏ chạy sau khi trực tuyến nhiều giờ — và thậm chí, sự ám thị tinh thần đó vẫn đeo duổi sau khi đã đăng xuất.

“Đó là một dạng siêu cảnh giác cố thích nghi. Ngay khi bạn gửi một thứ gì đó vào thế giới ảo, bạn sẽ như ngồi trên đống lửa để chờ phản hồi”, Lembke nói, “Chỉ riêng điều đó thôi - kiểu kỳ vọng đó - là một trạng thái hưng cảm tột độ. Bạn sẽ luôn lẩn quẩn rằng mọi người sẽ phản ứng thế nào với điều này? Khi nào họ sẽ trả lời? Họ sẽ nói gì?”

Và bất kỳ một phản ứng hay bình luận nào không mong đợi, sẽ gây ra tình trạng ngày càng trầm trọng thêm cảm giác xấu hổ và ghê tởm bản thân, với nỗ lực xây dựng một thế giới “phẩm giá trực tuyến” trong thế giới hiện đại. Đó là chưa nói, với các quốc gia sử dụng các lực lượng bình luận trên mạng xã hội có mục đích để tuyên truyền, quảng cáo, thao túng thông tin hay bảo vệ các sản phẩm… như Trung Quốc, Nga, Việt Nam… bạn có thể càng bị tác động tổn thương, hoặc biến đổi tâm tính khác thường, khi tham gia vào các luồng truyền thông đó.

Không thoát khỏi nó, như lạnh nhạt hơn với các loại trình bày và phô diễn, bạn sẽ là tù nhân của không gian ảo, và luôn bị các mạng tra tấn tinh thần kể cả khi tắt máy. Năm 2022 đã để lại nhiều vấn đề như vậy - lớn hơn bao giờ hết – với 5 tỷ người.

Dửng dưng trước nỗi đau, cũng là một loại tội ác

 

Hồi đầu tháng 12, một tòa án miền bắc nước Đức mở phiên tòa kết án một phụ nữ 97 tuổi, vì bà ta có vai trò đồng phạm sát hại hơn 10.000 người trong Trại tập trung cải tạo Holocaust của Phát-xít Đức. Khi đó, bà mới vừa qua tuổi thiếu niên vào những năm 1940.

Từ năm 1943 đến năm 1945, bà Irmgard Furchner làm thư ký tại trại tập trung Stutthof, gần Gdańsk ở Ba Lan do Đức Quốc Xã chiếm đóng. Bà Furchner đã bị kết tội là tay sai đắc lực cho việc giết hàng ngàn người một cách có hệ thống trong thời gian làm công việc thư ký.

Dù nay đã 97 tuổi, nhưng phiên tòa được tổ chức diễn ra trước một tòa án vị thành niên, vì khi phạm tội, Furchner vẫn còn trong độ tuổi chuyển từ thiếu niên sang trưởng thành. Các luật sư của bà Furchner đã tranh luận để bà được tha bổng, vì cho rằng không có bằng chứng chắc chắn nào cho thấy bà ta biết về vụ giết người hàng loạt ở Stutthof.

Tuy nhiên, phán quyết cuối cùng của tòa án với người phụ nữ 97 tuổi này, hoàn toàn là kẻ đã phạm tội. Dù tòa án được tổ chức theo kiểu dành cho tuổi vị thành niên, nhưng thẩm phán xác định rằng ở tuổi 18 bước qua 19 lúc đó, bà ta có đủ suy nghĩ để nhận biết về cái chết và nỗi đau của người khác. Quan trọng là dù không tham gia trực tiếp vào tội ác, nhưng bà ta đã sắp xếp trình tự những cái chết, mà dửng dưng không hề quan tâm đến nó như thế nào.

“Việc thúc đẩy các hành vi này của bị cáo diễn ra thông qua việc hoàn thành các thủ tục giấy tờ cụ thể… Hoạt động này là mục đích rõ để tổ chức trại cải tạo và thực hiện các hành vi giết người tàn ác, có hệ thống”, tòa án cho biết trong một tuyên bố.

Nói lời sau cùng, người phụ nữ 97 tuổi xin lỗi về những gì đã xảy ra, và nói rằng bà hối hận vì thời làm việc ở trong trại tập trung.

Việc đem một thủ phạm bị coi tham gia tội ác chiến tranh ra xử ở tuổi 97 cũng gây nhiều tranh cãi. Trong những bình luận về vụ xử, cũng có ý kiến cho rằng có thể bà ta không thích Đức Quốc Xã, nhưng sinh ra vào một thời đại buộc phải phục vụ cho chế độ đó mà không thể bày tỏ quan điểm khác biệt.

Tuy nhiên cũng có ý kiến phản bác nói rằng, nếu không thích, bà ta có thể chọn một nghề nghiệp khác chứ không chọn nhận công việc tham gia hệ thống giết người, với những quyền lợi hơn hẳn những công dân Đức bình thường khác vào lúc đó.

Câu chuyện này chợt nhắc đến Việt Nam, những kẻ đã phạm tội ác với nhân dân, từ trong trại giam đến đời thường, lẫn tòa án... chắc chắn chỉ có thể ung dung được một giai đoạn trong bổng lộc đầy máu và nước mắt nhân dân. Những án oan như Hồ Duy Hải, Nguyễn Văn Chưởng, Lê Văn Mạnh, Lê Đình Công, Lê Đình Chức... cho đến những kẻ vu cáo giấu mặt trong các vụ án của Phạm Đoan Trang, Nguyễn Thúy Hạnh... rồi chắc chắn sẽ phải bị đưa ra trước ánh sáng của lịch sử để soi xét. Những kẻ như vậy, nhiều đến mức nào, công lý vẫn đuổi theo đến tận cùng.

Ở bất cứ nơi nào, và chắc chắn trong tương lai, mọi tội ác đối với cho con người dù nhân danh chính quyền, hay chỉ là "thi hành theo mệnh lệnh", cũng sẽ bị phán xét nghiêm khắc, bất chấp lúc đó thủ phạm đang ở trong tình trạng như thế nào.

Sẽ không có loại chính quyền nào là "chính nghĩa" mãi mãi để phục vụ hay nương nhờ, mà bỏ quên hiện thực ra sao. Mọi thứ có thể đổi thay, nhưng nỗi đau con người sẽ được ghi lại thành những hồ sơ lịch sử, để phán xét vào mai sau.

Câu chuyện của bà Irmgard Furchner còn nhắc về một điều khác, dửng dưng trước những bất công - khổ đau mà đồng loại phải gánh chịu, cũng là một loại tội ác không thể tha thứ.

 

Về một đại nạn chưa kịp đến

Ẩn sâu vào những câu chuyện hào nhoáng dễ làm lay động lòng người trong đại dịch, cũng có chuyện cần nhắc lại, đó là hình ảnh PTT Vũ Đức Đam dũng cảm tình nguyện chích Nanocovax để vận động cho nghiên cứu thương mại này sớm được đưa vào chương trình quốc gia. Không những chích một mũi, mà ông còn khẳng định đã chích đến hai mũi để chứng minh về tính hữu hiệu tuyệt đối của vaccine này.

Nếu đã chích đến hai mũi của Nanocovax, vậy thì chắc chắn PTT Vũ Đức Đam sẽ khó có thể chích thêm được các vaccine khác mà Việt Nam đã xin thế giới viện trợ. Nanocovax không có tên trong bản đồ y khoa chích nối mũi 3 và mũi 4, vì không lường trước các phản ứng khác biệt vaccine. Nếu vậy, thì ông Đam chỉ có thể chích mũi 3 và mũi 4 với cùng Nanocovax, hoặc liều chết chích một loại khác của phương Tây, nếu âm thầm không còn tin tưởng nữa.

Thật lòng, cho đến bây giờ câu hỏi lớn vẫn là có chuyện thật sự ông Đam đã can đảm chỉ đưa duy nhất vaccine Nanocovax đang thí nghiệm với 2 mũi cơ bản vào cơ thể lãnh đạo quý báu của mình không, thay cho những vaccine uy tín hơn của nước ngoài? Rất nhiều người không tin chuyện này, Mặc dù hình ảnh cho thấy hết sức cảm động và chân thật trong đại dịch.

Thật đáng để suy nghĩ, khi 3 cơ quan nghiên cứu vaccine nội hóa công bố cuộc chạy đua giành thị phần ở Việt Nam từ năm 2020 cho đến nay, dẫn đầu là Nanocovax, đều bị Bộ Y Tế bác bỏ vì không có đủ mức đo lường về sự an toàn, mà theo một nguồn tin từ báo Quân đội nhân dân là tới tháng 3 năm 2022, thì Nanocovax mới được coi là hoàn thành thử nghiệm của mình, nhưng vào thời điểm đó thì đất nước đã không còn cần khẩn cấp vaccine nữa https://m5.gs/Uk1OVE .

Hãy thử nhìn vấn đề theo hai chiều trung dung: có hay không chuyện các cơ quan nghiên cứu vaccine thân thiết với bộ máy nhà nước hơn, đã làm áp lực ngầm để ngăn cản việc phát hành Nanocovax trước, nhằm để chiếm thị trường, mà phía ủng hộ thì có Thủ tướng Võ Đức Đam công khai tham gia "chích" thử nghiệm loại vaccine này, để nhằm vận động cho doanh nghiệp này bước vào phân phối. Mà nói trắng ra, lúc đó có nhận chích, ông Đam cũng không thể biết nhiều gì khoa học Nanocovax, ngoài đam mê và niềm tin.

Bức ảnh của ông Đam, được thấy là dàn dựng rất chu đáo: Ánh mắt của ông kiên định nhìn về phía ống kính như một Bồ Tát chấp nhận hiểm nguy để đi đầu thử nghiệm cho dân tộc (có báo đã bình như vậy). Bức ảnh cho thấy ông Đam mở hẳn cả một bên áo, làm rõ mục đích truyền thông là quyết tâm đồng hành với Nanocovax.

Thế nhưng bài phỏng vấn ông Vũ Đức Đam, lạm dụng cả kênh chính Bộ Y Tế của nhà nước, có tựa đề "Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam: sức khỏe của tôi bình thường sau khi tiêm thử nghiệm" (có thể search/tìm với từ khóa này trên google để tìm thấy) đã bị im lặng gỡ bỏ, ngay sau khi Nanocovax liên tiếp bị Bộ Y Tế VN chỉ ra rằng chưa đủ tiêu chuẩn. Cũng không biết bài báo gỡ, là có phải do sức khỏe của ông Đam bị ảnh hưởng sau khi chích vaccine, ảnh hưởng đến tư duy lãnh đạo sau này?

Mà nếu vào cuối năm 2021, loại vaccine này có ra mắt và được áp dụng, thì cũng không còn thu được lợi nhuận như mong muốn. Bởi đã trễ thời điểm, và các đại án như "kit test Việt Á" và "chuyến bay giải cứu" đã làm lu mờ và hài hước hóa các giá trị hùng hục khẩn thiết "vì dân, vì nước".

Đường dây vận động cho Nanocovax - hãy xin tạm cho là có mục đích thao túng tin tức với dân chúng và cả bộ máy nhà nước - có cả sự tham gia của viên chức tôn giáo cấp cao của nhà nước là ông Thích Nhật Từ. 

Trong những bản video bị lộ và lan truyền trên mạng cho thấy ông Thích Nhật Từ (tục danh Trần Ngọc Thảo) đang dẫn đầu một nhóm nhà sư dưới tay đến làm lễ cầu nguyện cho Nanocovax ngay tại bản doanh của cơ sở thương mại này. Nếu chỉ là chuyện cầu nguyện cá nhân và riêng tư thì không có gì để nói, nhưng đến ngày 17 tháng 09 năm 2021, ông Thảo tổ chức đại lễ, vượt qua lệnh giãn cách, long trọng cầu nguyện riêng cho Nanocovax tại chùa Giác Ngộ, Q.10.

Tuy đại lễ cầu nguyện rất long trọng và được cả thế giới biết đến, thế nhưng không có tin tức nào nói về chuyện ông Thảo cùng chích vaccine Nanocovax để đồng hành với dân tộc.

Nếu nói là tấm lòng Bồ Tát, vì dân vì nước, thì ông phải cầu nguyện cho tất cả những vaccine của Việt Nam nghiên cứu sớm thành đạt để có thể cứu dân, chứ tại sao long trọng cho riêng Nanocovax? Đặc biệt ông Thảo hoàn toàn mù tịt, chẳng biết gì về khoa học và vaccine, nhưng lại quyết chọn Nanocovax như một đích đến duy nhất và rõ ràng làm truyền thông đại chúng để kéo chư Phật vào trình diễn, quảng bá với công chúng. (Giờ thì status này của ông Thảo dường như đã bị ẩn đi, không thể tìm thấy được).

Cũng may, phước phần của dân tộc VN còn lớn, vì người dân có phải trải qua hai kiếp nạn là Kit test Việt Á, cùng Chuyến bay nhân đạo giải cứu, nhưng vẫn là may mắn. Vì bởi nếu lúc đó Nanocovax được thông qua, và chẳng may để lại các hậu chứng - mà vốn người dân vẫn luôn phải tự gánh vác hậu quả phần mình - thì Tam Tai ấy,  ông Thảo và vị PTT Đam ắt gánh phần không ít.

Thật ra trong quá trình nghiên cứu của Nanocovax, người ta chỉ nghe qua tuyên bố về những thành tựu chứ không thấy một y văn nào mô tả chi tiết về việc họ đã nghiên cứu và hiệu quả nghiên cứu như thế nào. Trong khi các loại vaccine hàng đầu như Astra Zeneca, Pfizer, Moderna thận trọng nói họ có thể ngăn chặn được virus Corona từ 75-80%, riêng Nanocovax tuyên bố họ có thể ngăn chặn đến 90% đứng đầu thế giới, nhưng không cho các tổ chức uy tín của quốc tế cơ hội để kiểm chứng. Đó là chưa nói công ty thương mại này từng lập lờ nói như thể Liên Hiệp Quốc công nhận họ là một trong những vaccine đủ tiêu chuẩn, được chấp nhận.

Tiến sĩ Nguyễn Hồng Vũ, thuộc Viện nghiên cứu City of Hope, California, Mỹ kiêm cố vấn khoa học Ruy Băng Tím viết trên Facebook cá nhân rằng: "Nanocovax có thể không phải là một vaccine COVID-19 đứng đầu thế giới nhưng đây là vaccine đầu tiên trên thế giới được tổ chức lễ cầu nguyện để được lưu hành!"

Có thể thấy Nanocovax chưa được giới chuyên khoa chấp nhận, nhưng Hội đồng "tâm linh" của ông Thảo ngỏ ý muốn phê duyệt, làm áp lực quần chúng cho việc khan hiếm vaccine khẩn cấp, mà trên thực tế là do nhà nước không có chính sách đặt mua sớm, mà chỉ yêu cầu viện trợ là chính, nên có một giai đoạn hết sức khan hiếm.

Đã một năm đại nạn covid-19 trôi qua ở Việt Nam, có thể nhìn lại và thấy đại nạn ập đến không chỉ đến từ tự nhiên, mà còn đến từ những cơ hội âm mưu trục lợi phi tổ quốc, phi đồng bào, bất chấp nỗi đau và tiếng rên xiết của người dân trong nguy khốn. Câu chuyện vừa được viết lên ở đây có thể mô tả cho thấy là một trong những đại nạn đã không kịp xảy ra với dân tộc Việt, nay nghĩ lại, chỉ có thể tin rằng đó là phước phần của đất nước này, vốn vẫn luôn đứng trước những âm mưu lạnh lẽo.